|
ՄԱՆԿԱՊԱՐՏԵԶ, ԹԵ ՏՈՒՆ?
ՈՐՏԵՂ Է ԱՎԵԼԻ ԼԱՎ ՓՈՔՐԻԿ ՀԱՆՃԱՐԻ ՀԱՄԱՐ? |
|
 Այսօր
նախադպրոցական մանկական հաստատությունները լայնորեն տարածված են ամբողջ
աշխարհում և կարևոր դեր են խաղում հասարակության կյանքում: Ծնողներից
շատերի համար դրանք պարզապես անհրաժեշտություն են` ապահով տեղ,
որտեղ կարելի է թողնել երեխային, քանի դեռ իրենք աշխատավայրում են: Իսկ
իրապես, հետաքրքիր է իմանալ, որտեղ է ավելի ճիշտ զարգանում երեխան`
տանը, թե մանկապարտեզում? Տեսնենք, թե ինչ կարծիքներ են հայտնում այս
հարցի շուրջ մասնագետները:
Դասական մանկավարժի
կարծիքը
Մանկապարտեզում երեխայի համար ավելի լավ է: Այնտեղ նա աճում և
ձևավորվում է իր հասակակիցների կոլեկտիվում: Իսկ կոլեկտիվ
դաստիարակությունը մի շարք նշանակալի առավելություններ ունի. մարդն
ավելի արագ է դառնում «հասարակության անդամ», ճանաչում դրանում գործող
օրենքները, ձեռք բերում «իր նմանների» հետ շփման հմտություններ, ձգտում
հասնել մյուսներին` մրցակցության ընթացքում լիարշեք իրականացնելով իր
հնարավորությունները:
Բացի այդ,
մանկապարտեզում երեխայի զարգացումը նպատակաուղղված և սիստեմատիկ է:
Մանկավարժներն աշխատում են ծրագրի համաձայն: Ծրագրերը տարբեր են, բայց
դրանք բոլորն էլ նույն արդյունքին են տանում` դեպի անձի համակարգային,
բազմակողմանի զարգացում:
Կարևոր է
նաև այն, որ մանկապարտեզում երեխաների հետ մասնագետներ են աշխատում.
նրանք ծանոթ են տարիքային առանձնահատկություններին, կարող են հաշվի
առնել նաև անհատական դրսևորումները: Ոչ մի մայր չի կարող տալ երեխային
այն, ինչ նա ստանում է մանկապարտեզում: Մասնագիտական ներազդեցությունը,
հատուկ կազմակերպված զարգացնող միջավայրը և կոլեկտիվի ազդեցությունը
գործոններ են, որոնք անհրաժեշտ են հանճարների բացահայտման համար:
Մանկավարժ-դայակի
կարծիքը
Մինչև
դպրոց գնալը երեխայի համար ավելի լավ է մեծանալ տանը: Շփման փորձ նա
կարող է ձեռք բերել նաև ավելի մեծ տարիքում, երբ դպրոց կհաճախի:
Մանկապարտեզն ուղղակի անվերջանալի վարժեցում է, ազատության և
նախաձեռնության սահմանափակում, բոլոր երեխաներին միևնույն քանոնով
չափելու փորձ: Տանը երեխան ազատ է պայմանականություններից, նրան չեն
«կոտրում»` հարմարեցնելով ընդունված կարծրատիպերին: Տանը նա շրջապատված
է ջերմությամբ և հոգատարությամբ, նա ինքնավստահ է, «պաշտպանված»
անհաջող ընտանիքներից դուրս եկած հասակակիցների վնասակար
ազդեցությունից: Ոչ ոք նրան չի ստիպում այս կամ այն գործով զբաղվել,
ռեժիմը հարմարեցվում է նրա ներքին ռիթմին: Երբ ծնողները
հնարավորություն չեն ունենում անձամբ զբաղվել իրենց երեխայով, նրանք
միշտ էլ կարող են մասնագետ-դայակ վարձել: Հանճարները ծնվում են հենց
տանը, որտեղ հնարավոր է ժամանակին բացահայտել երեխայի յուրահատուկ
պահանջմունքներն ու ունակությունները:
Մանկավարժ-հոգեբանի
կարծիքը
Մինչև 3 տարեկան երեխային
բացարձակ և անտարակույս մայր է հարկավոր: Միջին և մեծ տարիքում
հնարավոր են այլ տարբերակներ: Որոշ երեխաների համար ավելի լավ է
մանկապարտեզում, մյուսների համար` տանը: Նախադպրոցական տարիքի
երեխաների պահանջմունքները խիստ տարբերվում են: Երեխան պետք է
ընտրության հնարավորություն ունենա: Պետք չէ նրան դիտել որպես
«դաստիարակության օբյեկտ»: Թողեք, որ նա սուբյեկտ լինի: Եթե տեսնում
եք, որ փոքրիկը կոլեկտիվի է ձգտում, ուզում է շփվել և բացվում է հենց
կոլեկտիվում, ուրեմն նրան մանկապարտեզ տարեք: Երեխայի հետ տանը զբաղվել
կարող են ծնողները, կամ էլ նրանք կարող են դայակ վարձել: Երբ
որոշակիորեն ակնհայտ է, որ զարգացումը տեղի է ունենում և երեխայի
պահանջմունքները բավարարվում են, ուրեմն ընտրված է ճիշտ տարբերակը:
Հանճարները կարող են մեծանալ ամենուր` լինի դա մանկապարտեզում, թե
տանը, կարևորն այն է, որ հաշվի առնվեն նրանց պահանջմունքները:
Թերապևտի կարծիքը
Երեխայի առողջության համար մանկապարտեզը մեծ
փորձություն է: Նախադպրոցական հաստատությունում առաջին կես տարին
ադապտացիայի շրջան է, երբ երեխաները հիվանդանում են օդակաթիլային
ճանապարհով տարածվող հիվանդություններով ամիսը 1-2
անգամ`որպես նորմա: Կան բացարձակապես «ոչ մանկապարտեզային» երեխաներ,
որոնց պետք է մեծացնել բացառապես տանը`ամրապնդելով իմունային համակարգը
մինչև դպրոցական տարիքը և չտանջելով նրանց քրոնիկ հիվանդ վիճակում
լինելու հանգամանքով: Մյուս կողմից, մանկապարտեզում, որպես կանոն,
պահպանվում է քնի և սննդառության գրագետ ռեժիմը: «Տան երեխաներն» իրենց
հասակակիցների համեմատ ավելի հաճախ են տառապում ճարպակալմամբ,
դիաթեզով, գաստրիտով, դիսբակտերիոզով և ախորժակի բացակայությամբ:
Միաժամանակ, մանկապարտեզում մասնագետների մշտական վերահսկողության
ներքո ավելի վաղ հասակում են բացահայտվում ֆիզիկական զարգացման
շեղումներն ու հնարավոր տարբեր հիվանդությունները, որոնք տանը ծնողները
կարող են պարզապես չնկատել և անհրաժեշտ միջոցներ ձեռք չառնել:
Մանկավարժներն ու
հոգեբանները համակարծիք են
Երեխային հարկավոր է. 1)
դաստիարակել և 2) զարգացնել: Դաստիարակությունը
ենթադրում է անձի ձևավորումը, որի արդյունքում երեխան դառնում է
հասարակության անդամ, սովորում է իրեն պահել և շփվել այլ մարդկանց հետ:
Զարգացումը երեխայի ուրույն ընդունակությունների բացահայտումն է ու նրա
կրթումը: Հարկավոր է «առաջ մղել» և «խթանել» նրա ֆիզիկական և
ինտելեկտուալ ցուցանիշները:
Այս ամենը կարելի է անել նպատակաուղղված
կերպով` մասնագիտաբար կամ ոչ: Կարելի է նաև ամեն ինչ ինքնահոսի թողնել:
Սակայն այս դեպքում արդյունքը հնարավոր չէ կանխատեսել: Չէ որ եթե մենք
նպատակաուղղված կերպով չենք դաստիարակում և զարգացնում, ապա մեր
փոխարեն դա անում են երեխային շրջապատող պայմանները:
Ուզում եք, որ երեխան «վայրենի» մեծանա?
Ուրեմն այս հոդվածը ձեզ համար չէ: Արեք այնպես, ինչպես հարմար եք
գտնում, իսկ փոքրիկից դուրս կգա այն, ինչ դուրս կգա:
Բոլոր մյուսներին խորհուրդ ենք տալիս ուշադրությամբ
վերլուծել մասնագետների կարծիքները: Մի մոռացեք, որ յուրաքանչյուր
երեխա յուրահատուկ է, ինչպես և յուրահատուկ են տարբեր ընտանիքների
հնարավորությունները և տարբեր մանկապարտեզների միջավայրերը: Մի շտապեք
որոշում կայացնել!
_________________________
Հեղինակ`
Եկատերինա Դանիլովա
Աղբյուրը`
www.harbor.ru |
